ساخت و هنجاریابی پرسشنامه بی‌علاقگی تحصیلی در محیط دانشگاهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری روانشناسی، سازمان آموزش و پرورش، اردکان، یزد، ایران

2 کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

10.30473/elc.2026.77188.1001

چکیده

بی‌علاقگی تحصیلی در محیط دانشگاهی به‌عنوان یک سازه روان‌شناختی کلیدی با کاهش انگیزه حضور در دانشگاه و درگیری تحصیلی مرتبط است و می‌تواند پیامدهای منفی مانند افت عملکرد تحصیلی و ترک تحصیل را به دنبال داشته باشد. این پژوهش با هدف ساخت و هنجاریابی پرسشنامه بی‌علاقگی تحصیلی در محیط دانشگاهی برای دانشجویان انجام شد. مطالعه حاضر از نوع پیمایشی و کاربردی بود که در سال تحصیلی 1403-1404 در شهر اردکان اجرا شد. نمونه پژوهش شامل 375 دانشجو بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های بی‌علاقگی تحصیلی در محیط دانشگاهی، دلزدگی تحصیلی پکران (2002) و اشتیاق تحصیلی شافلی (2002) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، ضریب آلفای کرونباخ، همبستگی پیرسون، آزمون KMO و بارتلت و نرم‌افزارهای SPSS نسخه 26 و AMOS نسخه 24 تحلیل شدند. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی دو عامل را شناسایی کرد: موانع نهادی و رفتار منفی اساتید که 404/68 درصد از واریانس کل را تبیین کردند. تحلیل عاملی تأییدی برازش مدل را تأیید کرد (058/=RMSEA؛ 972/0= CFI و 931/0=GFI). روایی همگرا با همبستگی مثبت با دلزدگی تحصیلی (517/0=r) و روایی واگرا با همبستگی منفی با اشتیاق تحصیلی (533/0-=r) تأیید شد. پایایی کل مقیاس با استفاده از آلفای کرونباخ 946/0 به‌دست آمد. پرسشنامه بی‌علاقگی تحصیلی در محیط دانشگاهی ابزار معتبری برای سنجش بی‌علاقگی در میان دانشجویان است که می‌تواند برای شناسایی دانشجویان در معرض خطر و طراحی مداخلات جهت افزایش درگیری تحصیلی استفاده شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Development and Validation of the Academic Disinterest Questionnaire in the University Environment

نویسندگان [English]

  • mehdi shomaliahmadabadi 1
  • atefeh barkhordari 2
1 PhD in Psychology, Education department, Ardakan, Yazd, Iran
2 Masters in clinical psychology, Department of Psychology, Azad University, Isfahan branch (Khorasgan), Isfahan, Iran
چکیده [English]

Academic disinterest in the university environment, as a pivotal psychological construct, is linked to reduced motivation, university attendance, and academic engagement, potentially resulting in adverse outcomes such as diminished academic performance and dropout. This study aimed to develop and validate a questionnaire to assess academic disinterest in the university environment among students. Conducted as a survey and applied research in the 2024-2025 academic year in Ardakan, the study involved a sample of 375 students selected via cluster sampling. The research instruments comprised the Academic Disinterest in the University Environment Questionnaire, Pekrun’s Academic Boredom Questionnaire, and Schaufeli’s Academic Engagement Questionnaire. Data analysis was performed using exploratory and confirmatory factor analysis, Cronbach’s alpha coefficient, Pearson correlation, KMO and Bartlett’s test, and SPSS version 26 and AMOS version 24 software. Exploratory factor analysis revealed two factors—institutional barriers and negative faculty behavior—accounting for 68.404% of the total variance. Confirmatory factor analysis supported the model fit (RMSEA = 0.058; CFI = 0.972; GFI = 0.931). Convergent validity was established through a positive correlation with academic boredom (r = 0.517), while divergent validity was confirmed by a negative correlation with academic engagement (r = -0.533). The overall scale reliability, assessed via Cronbach’s alpha, was 0.946. The Academic Disinterest in the University Environment Questionnaire proved to be a reliable and valid instrument for measuring disinterest among students, offering utility in identifying at-risk students and designing interventions to enhance academic engagement.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Academic Disinterest
  • University Environment
  • Questionnaire
  • Validation
  • Students