تحلیل قدرت تبیینی ابعاد هوش‌های چندگانه گاردنر در پیش‌بینی عملکرد ریاضی دانش‌آموزان پایه هشتم

حداد زاده, ناصر; گرمسیری, آرزو; رکابدار, قاسم; ظریف, ساره

doi:10.30473/elc.2026.78411.1022

تحلیل قدرت تبیینی ابعاد هوش‌های چندگانه گاردنر در پیش‌بینی عملکرد ریاضی دانش‌آموزان پایه هشتم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ استادیار گروه ریاضی، واحد بین‌الملل اروند، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران

² کارشناسی ارشد آموزش ریاضی، گروه ریاضی، واحد بین‌الملل اروند، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران

10.30473/elc.2026.78411.1022

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی رابطه ابعاد هوش‌های چندگانه گاردنر با عملکرد ریاضی دانش‌آموزان پایه هشتم انجام شد. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر و پسر پایه هشتم دوره متوسطه اول شهر برازجان در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ به تعداد ۱۹۲۳ نفر بود که بر اساس جدول مورگان و کرجسی، ۳۲۰ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از دو ابزار استفاده شد: پرسش‌نامه ۸۰ سؤالی هوش‌های چندگانه گاردنر شامل هشت بعد هوش منطقی-ریاضی، زبانی-کلامی، دیداری-فضایی، موسیقیایی، جنبشی-حرکتی، بین‌فردی، درون‌فردی و طبیعت‌گرا، و آزمون عملکرد ریاضی محقق‌ساخته بر اساس محتوای چهار فصل نخست کتاب ریاضی پایه هشتم. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی، شامل ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون خطی چندگانه، در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شد. نتایج نشان داد که بین برخی از ابعاد هوش‌های چندگانه و عملکرد ریاضی رابطه معنادار وجود دارد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که مدل پیش‌بینی عملکرد ریاضی بر اساس ابعاد هوش‌های چندگانه معنادار است .(F( 8/311)=61/60 6, p< 0/001) و این ابعاد در مجموع توانستند حدود 3/61 درصد از واریانس عملکرد ریاضی دانش‌آموزان را تبیین کنند. در میان ابعاد مختلف، هوش منطقی-ریاضی قوی‌ترین پیش‌بین مثبت عملکرد ریاضی بود و هوش موسیقیایی نیز پیش‌بین مثبت و معنادار عملکرد ریاضی به دست آمد. در مقابل، برخی ابعاد در مدل رگرسیونی نقش پیش‌بینی‌کنندگی معناداری نشان ندادند. یافته‌ها بیانگر آن است که عملکرد ریاضی دانش‌آموزان با مجموعه‌ای از توانایی‌های شناختی و فردی مرتبط است و نمی‌توان آن را صرفاً به یک عامل منفرد تقلیل داد. بنابراین، توجه به تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان و به‌کارگیری راهبردهای آموزشی متنوع می‌تواند در بهبود یادگیری ریاضی سودمند باشد. با این حال، با توجه به ماهیت همبستگی پژوهش، نتایج نباید به‌عنوان رابطه علّی یا تأیید کامل نظریه هوش‌های چندگانه تفسیر شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of the Explanatory Power of Gardner’s Multiple Intelligences Dimensions in Predicting the Mathematics Performance of Eighth Grade Students

نویسندگان [English]

Naser haddadzadeh, ¹
Arezoo Garmsiri, ²
ghasem rekabdar, ¹
Sareh Zarif, ²

¹ Assistant Professor, Department of Mathematics, Arvand International Branch, Islamic Azad University, Abadan, Iran.

² M.Sc. in Mathematics Education, Department of Mathematics, Arvand International Branch, Islamic Azad University, Abadan, Iran.

چکیده [English]

This study aimed to examine the relationship between the dimensions of Gardner’s multiple intelligences and mathematical performance among eighth-grade students. In terms of purpose, the study was applied, and in terms of method, it employed a descriptive correlational design. The statistical population consisted of all male and female eighth-grade students enrolled in lower secondary schools in Borazjan during the 2022–2023 academic year, totaling 1,923 students. Based on the Krejcie and Morgan sample size table, 320 students were selected through cluster sampling. Data were collected using two instruments: the 80-item Gardner Multiple Intelligences Questionnaire, measuring eight dimensions of intelligence, including logical–mathematical, verbal–linguistic, visual–spatial, musical, bodily–kinesthetic, interpersonal, intrapersonal, and naturalistic intelligence; and a researcher-developed mathematics performance test based on the first four chapters of the eighth-grade mathematics textbook. Data were analyzed using descriptive and inferential statistics, including Pearson’s correlation coefficient and multiple linear regression analysis, through SPSS version 26. The results indicated significant relationships between some dimensions of multiple intelligences and mathematical performance. Regression analysis showed that the model predicting mathematical performance based on the dimensions of multiple intelligences was statistically significant, F(8.311)=61.606, p<0.001, and explained approximately 61.3% of the variance in students’ mathematical performance. Among the examined dimensions, logical–mathematical intelligence was the strongest positive predictor of mathematical performance, while musical intelligence also emerged as a significant positive predictor. In contrast, some dimensions did not show a significant predictive role in the regression model. The findings suggest that students’ mathematical performance is associated with multiple cognitive and individual abilities and cannot be reduced to a single factor. Therefore, considering students’ individual differences and employing diverse instructional strategies may help improve mathematics learning. However, given the correlational nature of the study, the findings should not be interpreted as evidence of causality or as a full confirmation of the theory of multiple intelligences.

کلیدواژه‌ها [English]

Multiple Intelligences
Gardner’s Theory
Logical–Mathematical Intelligence
Mathematics Performance
Academic Achievement

مراجع

Aghabarari Gavazeni, M., Tarighat Ram, Z., Mirza Beigi, M., & Salahi, A. A. (2020). The relationship between multiple intelligences and students’ academic achievement. Iranian Journal of Psychology and Behavioral Sciences, 24. [In Persian]

Aghaei, S. (2014). The relationship between mathematical self-concept, mathematical self-efficacy, and mathematics anxiety with mathematics performance among third-grade middle school female students in Rasht (Academic year 2013–2014). Master’s thesis, University of Urmia. [In Persian]

Hashemi, V., Bahrami, H., & Karimi, Y. (2007). The relationship between Gardner’s eight intelligences and field of study selection and students’ academic achievement. Journal of Psychology, 39, 275–287. [In Persian]

Haji Hosseinnejad, G., & Baleghizadeh, S. (2004). A comparison of the effects of teaching based on Gardner’s theory and traditional methods on students’ mathematics performance. Research in Educational Issues, 19–20, 1–16. [In Persian]

Ranjbar, M., Khajehpour, K., & Refati, R. (2015). Multiple intelligences and their management in the classroom. In Proceedings of the First National Conference on Modern Research in Humanities and Social Studies of Iran. [In Persian]

Sharifi, H. P. (2005). A preliminary study of Gardner’s multiple intelligence theory in relation to school subjects and students’ adjustment. Quarterly Journal of Educational Innovations, 11. [In Persian]

Seyedi, S., Anq-Mahi, N., Monsefialha, M., Habibi, A., & Saadat-Zadeh, S. (2015). Investigating the impact of interpersonal intelligence on female students’ interest in mathematics. In Proceedings of the International Conference on Science and Technology. [In Persian]

Kabiri, M., Kiamanesh, A., & Hejazi, E. (2006). The role of personal variables in mathematics achievement based on social–cognitive theory. Contemporary Psychology, 1, 11–19. [In Persian]

Mehrmohammadi, M. (2006). Multiple intelligence theories and their implications for curriculum and instruction. Quarterly Journal of Education, 88. [In Persian]

Niro, M., Haji Hosseinnejad, G., & Haghani, M. (2011). The effect of instruction based on Gardner’s multiple intelligences theory on first-grade high school students’ mathematics achievement. Journal of Educational Leadership and Management, 5(2), 153–168. [In Persian]

Yousefi Ghasab-Sarayi, M., & Khazaei, K. (2012). Content analysis of the second-grade secondary school biology textbook based on Gardner’s multiple intelligences theory. Journal of Curriculum Studies, 9(32), 16–27. [In Persian]

Ahmad, W. (2024). Multiple intelligence in the teaching and learning process: A study of Howard Gardner’s thought, challenges and opportunities. International Journal of Education, 2(4), 133–155.

Armstrong, T. (2009). Multiple intelligences in the classroom. ASCD.

Attwood, A. I. (2022). A conceptual analysis of the semantic use of multiple intelligences theory and implications for teacher education. Frontiers in Psychology, 13, 920851. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.920851

Campbell, L., Campbell, B., & Dickinson, D. (1999). Teaching and learning through multiple intelligences (2nd ed.). Allyn & Bacon.

Cavas, B., & Cavas, P. (2020). Multiple intelligences theory—Howard Gardner. In Science education in theory and practice (pp. 405–418). Springer.

Cooper, F. (2008). An examination of the impact of multiple intelligences and metacognition on the achievement of mathematics students (Doctoral dissertation, Capella University).

Gardner, H. (1983). Frames of mind: The theory of multiple intelligences. Basic Books.

Gardner, H. (2004). Audiences for the theory of multiple intelligences. Teachers College Record, 106, 212–220.

Gardner, H. (2006). Multiple intelligences: New horizons. Basic Books.

Hassan, H. H. F., & Ibraheem, M. M. K. (2022). Using strategies of multiple intelligences among students with and without learning disabilities in mathematics and their impact on academic self-efficacy. Journal of Positive Psychology and Wellbeing, 6(1), 3098–3125.

Johnson, M. (2007). The effect of multiple intelligences on elementary student performance (Doctoral dissertation, Dominican University of California).

Marenus, M. (2023). Howard Gardner’s theory of multiple intelligences. Simply Psychology. https://www.simplypsychology.org/multiple-intelligences.html

Mayu, T. U., & Widjajanti, D. B. (2022). The impact of multiple intelligences on students’ mathematics learning outcomes: A review. AIP Conference Proceedings, 2575(1), 080024.

Mussen, K. S. (2007). Comparison of the effect of multiple intelligence pedagogy and traditional pedagogy on grade 5 students’ achievement and attitudes towards science (Doctoral dissertation, Walden University).

Waterhouse, L. (2023). Why multiple intelligences theory is a neuromyth. Frontiers in Psychology, 14, 1217288. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1217288